Lezing visserstruien
Na intensief nieuw onderzoek in musea, archieven, historische verenigingen en bij particulieren heeft Stella Ruhe prachtige foto’s gevonden uit de periode 1880-1950 van vissers uit veertig verschillende kustplaatsen, waaronder Bunschoten-Spakenburg en Harderwijk, die voor die plaats en/of streek kenmerkende truien dragen.
Deze stoere visserstruien waren gebreid van wollen sajet en hadden motieven die uitsluitend opgebouwd waren uit variaties van recht, averecht en kabels. Doorgaans waren de truien zwart, grijs, diverse tinten blauw - van korenblauw tot marine en alles wat daartussen zit - of naturel. De gebruikte motieven hadden een eigen betekenis. Alle truien, ook die met dezelfde motieven, werden door de individuele breisters (moeders, vrouwen, dochters en zusters) anders gebreid, waardoor de variatie enorm was. Toen werden de visserstruien beschouwd als simpel werkgoed waar verder geen aandacht aan werd besteed. Ze werden volledig opgedragen, zijn in die tijd nooit beschreven omdat de vrouwen de patronen uit hun hoofd breiden en er zijn nog maar heel weinig in enkele musea bewaard.
In veel Nederlandse vissersplaatsen waar nog geheel onbekende truien zijn gevonden, was men zich niet of nauwelijks meer bewust van het feit dat hun vissers in die tijd in zelfgebreide truien werkten – een gewoonte die door contacten met Engelse vissers was overgenomen -, maar bleken die wel degelijk te hebben bestaan.
De visserstruien zijn van een prachtige eenvoud en de mooie patronen spreken daarom ook nu nog veel mensen aan. Het zou jammer zijn als dit unieke erfgoed, het fraaie breiwerk van talloze anonieme vrouwen en meisjes, waaruit bijzonder vakmanschap en grote creativiteit spreekt, voor altijd verloren zou gaan.
Bijzonder is dat visserstruien de eerste echte truien waren die als bovengoed fungeerden, lang voordat Coco Chanel ze in de jaren 1920 als mode introduceerde en het dragen daarvan gemeengoed werd. Breiwerk werd tot dan toe voornamelijk voor ondergoed, sokken, sjaals, mutsen en wanten gebruikt. Visserstruien vormen de basis voor de truien die wij nu dragen.
Over de ontdekkingen die zij deed tegen de achtergrond van de ontwikkelingen in de visserij in de tweede helft van de negentiende eeuw heeft Stella Ruhe een prachtig boek geschreven, dat onlangs verscheen bij Forte Uitgevers in Baarn. Daarin is niet alleen aandacht voor de truien, maar juist ook voor de historie en de verhalen daaromheen, die voor veel mensen een onbekend deel van onze geschiedenis vormen. Alle zestig gevonden truien zijn vanuit haar textielachtergrond voorzien van teltekeningen en van schetsen met de indeling van de motieven met de intentie dat de visserstrui weer levend erfgoed wordt dat verder kan evolueren door nieuwe interpretaties. Zesenveertig truien zijn door breisters uit het hele land opnieuw gebreid in hedendaagse wollen garens in zowel het oorspronkelijke kleurenpalet als in het traditionele T-model. Zo is een schitterende collectie visserstruien ontstaan, die onder de naam VISSERSTRUIEN OPNIEUW GEBREID met de foto’s die als uitgangspunt dienden vanaf 5 oktober tot 29 december in het Katwijks Museum zijn tentoongesteld, waarna de tentoonstelling gaat reizen langs musea in andere vissersplaatsen. Zowel het boek als de tentoonstelling zijn in de landelijke en regionale pers uitgebreid besproken.
Over haar zoektocht die bizarre wendingen, verrassende toevalligheden en interessante ontdekkingen opleverde, vertelt zij tijdens de lezing een schitterend verhaal dat niet alleen interessant is voor breisters en vrouwen, maar waardoor ook mannen geboeid blijken te zijn.
De lezing over de visserstruien is bij Boekhandel Roodbeen aan het Verlaat op 22 november en begint om 19.30 uur. Deelname kost € 10,00.
