Analyse: mooie woorden, weinig cijfers – de zwakke plekken van het nieuwe coalitieakkoord

"Samen sterk, bouwen aan de toekomst" belooft de nieuwe coalitie van CDA, ChristenUnie-SGP, VVD en PRO21.

Het akkoord voor 2026-2030 leest prettig en klinkt welwillend, maar wie kritisch doorleest, stuit op een aantal vage plekken. Een analyse van wat er wél en vooral níet in staat.

Wie het akkoord doorbladert, ziet een terugkerend patroon: "waar mogelijk", "zo mogelijk", "als dat kan". Bij windenergie belooft de coalitie bijvoorbeeld eerst onderzoek te doen naar de gevolgen, en pas daarna – "samen met onze inwoners en ondernemers" – te kijken of een windmolen "een optie is". Een tijdpad ontbreekt.

Ook bij de aanpak van wolvenoverlast blijft het vaag: de gemeente doet "wat mogelijk is", zonder te specificeren wat dat concreet inhoudt. Voor een document dat de komende vier jaar richting moet geven, zijn dit geen uitzonderingen, maar een terugkerend stijlkenmerk.

Opvallend is dat het akkoord nergens concrete bedragen noemt. Bij het kopje "Verantwoord investeren" schrijft de coalitie dat Nijkerk, net als andere gemeenten, te weinig geld van het Rijk ontvangt en dat er daardoor "keuzes gemaakt moeten worden" tussen ambities, risico's, inkomsten en besparingen. Welke keuzes dat zijn, blijft in het midden.

Dat is opmerkelijk, want het akkoord somt tegelijk een lange lijst kostbare projecten op: sporthallen in Nijkerkerveen, Hoevelaken en Nijkerk, een nieuw dorpshuis in Hoevelaken, de ontwikkeling van Oostelijk Nijkerk en Stadshaven, en investeringen in netcongestiemaatregelen. Een prioritering tussen deze plannen ontbreekt. Voor inwoners en raadsleden is het daardoor lastig te beoordelen of alle beloftes wel haalbaar zijn.

Volgens Nelleke Hegeman-Mekking (fractievoorzitter CU-SGP) is dat ook niet nodig. Het is tenslotte een akkoord op hoofdlijnen en bij de uitwerking ordt at verder ingevuld. "Ik heb er alle vertrouwen in, dat we eruit gaan komen."

Net als in het vorige akkoord noemt de coalitie 250 woningen per jaar als richtgetal. Maar concrete locaties voor de periode ná de huidige projecten – Oostelijk Nijkerk, Doornsteeg, Paasbos – blijven grotendeels onbenoemd. Het gebied Luxool wordt genoemd als kansrijke locatie, maar zonder tijdlijn of harde toezegging. Dat vraagstuk stond ook al in het akkoord van 2022 en is dus nog niet opgelost.

CDA-fractievoorzitter Matthias Blankesteijn: We zijn met heel veel mensen bezig daar plannen voor te maken. Dat kost tijd. In de afgelopen vier jaar is de basis gelegd. Nu moeten we er richting aan geven. Er liggen al verschillende scenario's."

Het akkoord wil zowel een "levendige gemeente" zijn die het makkelijker maakt om evenementen te organiseren, als de zondagsrust respecteren "zoals we dat nu ook al doen". Deze twee ambities naast elkaar wijzen op een compromis tussen coalitiepartijen met uiteenlopende opvattingen — vermoedelijk tussen ChristenUnie-SGP en de andere partijen. Concreet wordt niet gemaakt wat er wel en niet mag op zondag, terwijl dat voor horecaondernemers en organisatoren van evenementen relevante informatie is.

De coalitie wil dat het sociaal team "meer zelf doet en minder doorverwijst" naar formele zorg. Dat wordt gepresenteerd als een manier om problemen sneller op te lossen, maar het akkoord erkent tegelijk dat de formele zorg onder druk staat door personeelstekort en geldtekort. Het is dus de vraag of deze aanpak vooral inwoners beter helpt, of vooral een noodzakelijke bezuiniging is die zo positief mogelijk wordt verwoord. Het akkoord biedt geen inzicht in hoe dit onderscheid gemaakt gaat worden voor mensen die net niet met "lichte hulp" geholpen zijn.

Mattias Blankesteijn geeft toe dat "de middelen onder druk staan in het sociaal domein. We kunnen op langere termijn niet zo doorgaan als we doen." Daarom moet het sociaal team minder gaan doorverwijzen.

Het akkoord van 2022 bevatte op meerdere plekken concrete toezeggingen over evaluatie, bijvoorbeeld bij de Jeugdverordening en de Wmo-verordening. In het akkoord van 2026 ontbreken dat soort ijkmomenten grotendeels. Zonder ingebouwde evaluatiemomenten wordt het voor de gemeenteraad en voor inwoners lastiger om de coalitie tussentijds aan haar eigen woorden te houden.

Dat was volgens VVD-fractievoorzitter Susan Steltenpool ook niet echt nodig. "We evalueren eigenlijk al wekelijks. Het is heel vanzelfsprekend om dat te doe."