Op weg naar 18 maart hebben we alle partijen uitgenodigd voor een keukentafelgesprek.
Dat lukte met uitzondering van de FvD. Lijsttrekker Cathy van Manen kon geen tijd in haar agenda vrijmaken.
Het verkiezingsprogramma van de FVD vindt u hier..
Verder hebben we de programma's van de andere zes partijen geanalyseerd en zochten we de overeenkomsten en verschillen. Heel ver ligt het allemaal niet uit elkaar.
De keukentafelgesprekken vindt u verderop in dit bericht.
Samenvattend in hoofdlijnen
- VVD staat voor efficiëntie, economische vrijheid en een robuuste aanpak van criminaliteit.
- PRO21 staat voor sociale inclusie, gelijkheid en een daadkrachtig groen beleid.
- CU-SGP & CDA staan voor waardengedreven beleid, het versterken van gezinnen en gemeenschappen, en zorgzaamheid.
- Voor Ons & De Lokale Partij staan voor een no-nonsense, lokale aanpak, met de burger centraal en directe oplossingen voor concrete problemen.
1. Grondslag en Algemene Filosofie
ChristenUnie-SGP (CU-SGP) & CDA Nijkerk-Hoevelaken (CDA):
Doel/Filosofie: Expliciet christelijk-sociaal. De samenleving wordt gebouwd op 'geloof' (CU-SGP) en 'fatsoen en vertrouwen' (CDA). De nadruk ligt op sterke gezinnen en gemeenschappen als 'sociaal cement'. Ze zien de mens als waardevol, ongeacht prestaties.
Hoe ze dit bereiken: Veel aandacht voor waarden, normen, en ondersteuning van traditionele maatschappelijke structuren (kerken, vrijwilligers). CU-SGP specifiek voor relatietherapie en aanpak van mentale problemen bij jongeren vanuit gezinsperspectief. CDA terughoudend met referenda, preferring representatieve democratie.
PRO21 (GroenLinks, D66, PvdA):
Doel/Filosofie: Progressief, inclusief en milieubewust. Streeft naar een samenleving waar iedereen mee kan doen, met sterke nadruk op diversiteit, duurzaamheid en sociale rechtvaardigheid. Ze zien inclusie als de basis van al het beleid.
Hoe ze dit bereiken: Actieve rol van de gemeente in het aanpakken van discriminatie, bevorderen van diversiteit, investeren in breed toegankelijk onderwijs, kunst, cultuur en sport. Nadruk op het voorkomen van onderwijsachterstanden en kansenongelijkheid.
VVD Nijkerk-Hoevelaken (VVD):
Doel/Filosofie: Liberaal, ondernemersgericht en pragmatisch. Streeft naar een 'bloeiende gemeente' door ruimte te bieden aan inwoners en ondernemers. Nadruk op nuchter en verantwoord beleid.
Hoe ze dit bereiken: Focus op het verminderen van regeldruk voor ondernemers, een efficiënte overheid en het stimuleren van economische groei. Kritisch op 'populisme, hypes of kortstondige waan van de dag'.
Voor Ons & De Lokale Partij (DLP):
Doel/Filosofie: Pragmatisch, lokaal en resultaatgericht. Komen op voor de belangen van de inwoners van de drie kernen, zonder partijpolitieke ballast. VO benadrukt 'actief, concreet en resultaatgericht handelen'. DLP benadrukt "Samen, Open, Dichtbij".
Hoe ze dit bereiken: Actief luisteren naar inwoners, burgerparticipatie, duidelijke communicatie en directe oplossingen voor lokale problemen. Minder ideologisch, meer gericht op wat direct werkt voor de gemeenschap.
2. Wonen en Bouwtempo:
VVD: Benadrukt "Bouwen, bouwen, bouwen" met 1.200 woningen in vier jaar (gemiddeld 250 per jaar). Specifieke focus op middeldure huurwoningen en nieuwe woonvormen om de koopwoning betaalbaar te maken.
Voor Ons: Streeft naar meer betaalbare koop- en huurwoningen, met voorrang voor eigen inwoners. Wil bouwen met oog voor leefbaarheid en omgeving, geen grootschalige verstedelijking buitengebied.
PRO21: Wil meer sociale en middeldure huurwoningen, betaalbare koopwoningen en specifiek hoogbouw op 'handige plekken' (dichtbij winkels/voorzieningen) om natuur in buitengebied te beschermen.
CU-SGP: Ziet het bouwen van "gemeenschappen" (sociaal cement) als even belangrijk als het bouwen van stenen. Minimaal 250 woningen per jaar, met aandacht voor sociale aspecten.
DLP: Ziet woningbouw stagneren en wil het tempo hoog houden (minimaal 250 per jaar). Wil vooral grond kopen om zelf te kunnen regisseren.
CDA: Stelt een jaarlijks bouwtempo van gemiddeld 250 woningen voor, met focus op specifieke locaties zoals Luxool en de Havenkom. Benadrukt dat 60% betaalbaar en 35% sociaal moet zijn, met voorrang voor eigen inwoners.
Verschillen 'Hoe':
Hoogbouw: PRO21 staat expliciet open voor hoogbouw op strategische plekken om de natuur te beschermen. Voor Ons en CDA lijken voorzichtiger, met nadruk op inpassing in karakter kernen.
Grondpolitiek: VVD, PRO21 en DLP pleiten expliciet voor een actieve grondpolitiek van de gemeente om regie te voeren en speculatie tegen te gaan.
Arbeidsmigranten: CDA en PRO21 hebben concrete voorstellen voor de huisvesting van arbeidsmigranten, met PRO21 dat investeringen in integratie (taal/cultuur) vooropstelt en CDA dat een verhuurvergunning wil. CU-SGP benoemt dit niet specifiek in de samenvatting.
3. Energie & Duurzaamheid:
Windenergie:
VVD & VO: Expliciet tegen megawindmolens in woonwijken/natuurgebieden.
CU-SGP & CDA: Staan kleine windmolens in het buitengebied toe, maar zijn tegen grote windmolens in directe leefomgeving.
PRO21 & DLP: Benoemen windenergie als onderdeel van de energiemix, maar specificeren niet direct de omvang of locatie in de samenvatting.
Kernenergie:
VVD: De enige partij die kernenergie expliciet noemt als "noodzakelijk" voor klimaatdoelen en oplossen van netcongestie.
Overige partijen: geen expliciete vermelding of focus op kernenergie.
Netcongestie:
VVD & PRO21: Zien netcongestie als een probleem en zoeken actief naar oplossingen (VVD: buffercapaciteit, PRO21: ondersteuning initiatieven).
CDA & DLP: Beide pleiten voor verzwaring van het net en zijn kritisch op de vestiging van bedrijven met een zeer hoog elektriciteitsverbruik.
Voor Ons & CU-SGP: Erkennen het probleem en willen dit meenemen in beleid.
Drinkwater:
VVD & DLP: Expliciete aandacht voor het scheiden van 'grijs' en 'schoon' water in nieuwbouw en het verminderen van waterverbruik, om tekorten te voorkomen.
Overige partijen: geen specifieke vermelding.
4. Verkeer & Infrastructuur:
Prioriteit Verkeersdeelnemers:
PRO21 & DLP: Geven de voetganger en fiets expliciet voorrang bij de inrichting van de openbare ruimte, gevolgd door OV en dan pas privé-auto.
VVD, Voor Ons, CU-SGP, CDA: Focus op goede doorstroming en veiligheid voor alle weggebruikers, zonder expliciet de privé-auto op de laatste plaats te zetten.
Grootschalige Infrastructuur:
VVD, CDA & CU-SGP: Pleiten voor nieuwe weginfrastructuur (rondweg Nijkerk, aanpak Knooppunt Hoevelaken) om doorstroming te verbeteren en sluipverkeer te verminderen. VVD en CDA benadrukken ook de lobby hiervoor.
Voor Ons & DLP: Focus meer op aanpak sluipverkeer met slimme/fysieke maatregelen en veilige fietsroutes. DLP specifiek over "fatbikes weren".
Parkeerbeleid:
VVD & CDA: "Gebruiker betaalt" principe. VVD is tegen gratis parkeren in centrum. CDA wil lage parkeertarieven maar wel kostendekkend.
DLP: Eerste 2 uur gratis parkeren in centrum Nijkerk.
Voor Ons: Lage tarieven in winkelgebieden, of eerste uur gratis.
5. Asielbeleid & Migratie:
VVD: Meest restrictieve standpunt: kleinschalige opvang, geen extra reguliere opvang boven wettelijke verplichting, werk als norm, geen voorrang bij sociale huur. Uitgeprocedeerde moeten terug.
DLP: "Humaan en veilig opvangen", niet groter dan wettelijk verplicht, "evenredige spreiding" over kernen.
PRO21: Voor een "eerlijk deel" van de opvang, gericht op integratie en participatie. Benadrukt dat de gemeente het recht heeft op invloed en zeggenschap over opvanglocaties.
CU-SGP en CDA: Leggen de nadruk op menswaardige opvang en integratie, maar benadrukken ook de draagkracht van de kernen en de wederkerigheid van integratie (plicht om te integreren).
Voor Ons: Wil opvang "binnen duidelijke afspraken" met oog voor draagvlak en integratie.
6. Sociaal Domein & Zorg (detailverschillen):
Jeugdhulp:
CU-SGP: Specifiek voor vergoeding van relatietherapie en het opzetten van een 'relatie- en scheidingsteam'. Ziet een belangrijke rol voor gezin.
CDA: Ook focus op gezinsgerichte aanpak bij jeugdhulp, om het aantal professionele jeugdhulpgebruikers te verminderen.
PRO21: Richt zich op het voorkomen van onderwijsachterstanden en kansenongelijkheid.
Voor Ons & DLP: Minder expliciet over deze specifieke instrumenten, maar wel voor preventie en vroegsignalering.
Inclusie:
PRO21: Meest uitgebreide visie op inclusie, waar het de basis is van al het beleid.
VVD: Neemt ook een standpunt in over gendergelijkheid en het tegengaan van discriminatie op basis van seksuele geaardheid, met specifiek verbod op homogenezing zodra wettelijk mogelijk.
7. Bestuur & Burgerparticipatie:
Digitalisering:
DLP: Expliciet over het inzetten van Artificial Intelligence (AI) om de gemeente efficiënter te laten werken en inwoners beter te informeren.
VVD: Wil ook AI inzetten voor efficiëntie, met oog voor privacy.
Voor Ons & PRO21: Gericht op moderne, toegankelijke websites en digitale ondersteuning (live chat).
Lokale versus regionale samenwerking:
DLP en Voor Ons: Zeer sterk gericht op lokale invloed en het beschermen van de eigenheid van de gemeente binnen regionale samenwerkingen.
VVD en CDA: Zien regionale samenwerking als noodzakelijk voor economische groei en voorzieningen, maar willen wel kritisch blijven op lokale belangen.
Fundamentele Verschillen en Focuspunten
De zes verkiezingsprogramma's laten zien dat, hoewel er een breed gedragen wens is voor een prettige en leefbare gemeente, de onderliggende filosofieën, de mate van overheidsingrijpen en de specifieke prioriteiten sterk uiteenlopen.
- Waardengedreven (CU-SGP & CDA):Deze partijen onderscheiden zich door hun expliciet christelijke grondslag. Hun benadering is vaak gestoeld op fatsoen, vertrouwen, rentmeesterschap en sterke gemeenschappen (sociaal cement). Ze zien de overheid als een ondersteunende factor voor gezinnen en maatschappelijke organisaties, met aandacht voor traditionele waarden. Hun "hoe" is vaak gericht op preventie, zorg op maat en het versterken van bestaande sociale structuren.
- Deze partijen onderscheiden zich door hun expliciet christelijke grondslag. Hun benadering is vaak gestoeld op fatsoen, vertrouwen, rentmeesterschap en sterke gemeenschappen (sociaal cement). Ze zien de overheid als een ondersteunende factor voor gezinnen en maatschappelijke organisaties, met aandacht voor traditionele waarden. Hun "hoe" is vaak gericht op preventie, zorg op maat en het versterken van bestaande sociale structuren.
- Progressief en Inclusief (PRO21):PRO21 positioneert zich als de meest progressieve coalitie, met een diepgewortelde focus op inclusiviteit, sociale rechtvaardigheid en duurzaamheid. Hun "hoe" omvat een actieve overheid die diversiteit bevordert, kansenongelijkheid aanpakt, en de transitie naar een milieuvriendelijke samenleving versnelt. Ze zijn meer bereid tot overheidssturing om deze doelen te bereiken.
- PRO21 positioneert zich als de meest progressieve coalitie, met een diepgewortelde focus op inclusiviteit, sociale rechtvaardigheid en duurzaamheid. Hun "hoe" omvat een actieve overheid die diversiteit bevordert, kansenongelijkheid aanpakt, en de transitie naar een milieuvriendelijke samenleving versnelt. Ze zijn meer bereid tot overheidssturing om deze doelen te bereiken.
- Liberaal en Ondernemersgericht (VVD):De VVD kenmerkt zich door een liberale en pragmatische benadering, gericht op het faciliteren van economische groei en ondernemerschap. Hun "hoe" omvat het verminderen van regeldruk, efficiëntie binnen de gemeente, en het stimuleren van initiatief. Ze zijn vaak terughoudender met overheidsingrijpen, tenzij dit de economie of efficiëntie ten goede komt. De VVD is ook de enige die expliciet de deur opent voor kernenergie.
- De VVD kenmerkt zich door een liberale en pragmatische benadering, gericht op het faciliteren van economische groei en ondernemerschap. Hun "hoe" omvat het verminderen van regeldruk, efficiëntie binnen de gemeente, en het stimuleren van initiatief. Ze zijn vaak terughoudender met overheidsingrijpen, tenzij dit de economie of efficiëntie ten goede komt. De VVD is ook de enige die expliciet de deur opent voor kernenergie.
- Lokaal en Pragmatisch (Voor Ons & De Lokale Partij):Deze partijen onderscheiden zich door hun nadrukkelijke focus op puur lokale belangen en pragmatisme, los van landelijke ideologieën. Ze willen een overheid die "dichtbij" staat, "luistert" en "concrete resultaten" boekt. De "hoe" van De Lokale Partij is vaak zeer gedetailleerd over specifieke knelpunten in de kernen, terwijl Voor Ons een meer algemeen resultaatgericht frame kiest. Beiden zijn sterk voor burgerparticipatie en een 'ja, mits'-houding.
- Deze partijen onderscheiden zich door hun nadrukkelijke focus op puur lokale belangen en pragmatisme, los van landelijke ideologieën. Ze willen een overheid die "dichtbij" staat, "luistert" en "concrete resultaten" boekt. De "hoe" van De Lokale Partij is vaak zeer gedetailleerd over specifieke knelpunten in de kernen, terwijl Voor Ons een meer algemeen resultaatgericht frame kiest. Beiden zijn sterk voor burgerparticipatie en een 'ja, mits'-houding.
Keukentafelgesprekken
Bij zes partijen schoven we aan de keukentafel aan. Klik op de foto en kijk naar het gesprek.
Het CDA
De VVD
De CU-SGP
Voor Ons
PRO21
De Lokale Partij