INGEZONDEN BRIEF: Hoor je een homofobe opmerking? Zeg er iets van!

Haatreacties tijdens WorldPride en de bekladding van een splinternieuw regenboogpad, vlakbij het dorp waar hij als queer jongen opgroeide, hebben volgens Morris Vlijm alles met elkaar te maken. En vragen om tegengas.

Vorige week kreeg Nijkerk een regenboogpad. Ruim een jaar nadat de gemeenteraad ervoor stemde. Nog diezelfde nacht smeerde iemand er een zwarte, plakkerige laag verf overheen. De gemeente maakte het schoon, een paar dagen later lag er weer verf. Ik ben niet verbaasd. Ik groeide tien minuten verderop op, als queer jongen in de kast.

Onder het Instagrambericht van streekomroep VRMG over het incident lees ik: ‘Goed zo, weg met dat opdringen’, of ‘Geweldig!’ en ‘Heterovlaggen worden toch ook niet op de weg geschilderd.’ Dan denk ik: er is nog nooit een hetero in zijn nek gespuugd omdat hij hetero is. Als ik deze reacties had gelezen toen ik nog in de kast zat was ik nog dieper in de kast gaan schuilen, had ik mezelf nog kleiner gemaakt om maar niet op te vallen.  

De cijfers zijn schrijnend. Uit de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2024 van de GGD’en en het RIVM blijkt dat de helft van de lhbtqia+-jongvolwassenen het afgelopen jaar weleens suïcidegedachten had, tegenover een kwart van hun leeftijdsgenoten. Transpersonen worden in Nederland zeven keer vaker mishandeld of bedreigd dan gemiddeld, blijkt uit onderzoek van Transgender Netwerk.

Voor Rita (Report it always, een platform waar je queerdiscriminatie kunt melden) beheer ik de social media. Tijdens WorldPride verwijderde ik honderden haatcomments en DM’s. Dat maakte mij moedeloos. In diezelfde weken kwamen er bij Rita ruim vijfhonderd meldingen van discriminatie binnen.

Die reacties en die zwarte, plakkerige laag verf staan niet los van elkaar. Ze komen allebei van iemand die je niet ziet. Een account zonder gezicht, een emmer verf van een onbekende in de nacht. Ze stapelen allebei. Online staat er een reactie, de volgende doet er een schepje bovenop. In Nijkerk werd het pad schoongemaakt, en een paar dagen later lag er weer een nieuwe laag verf.

En ze laten zich allebei niet makkelijk verwijderen. Ik haal comments weg en de volgende dag staan er nieuwe. De gemeente kan dat asfalt schoonmaken. Een queer kind kan dat niet. Wat je op je zestiende te horen krijgt, gaat er niet met een hogedrukspuit af.

Die verf komt er niet zomaar. Meta paste vorig jaar zijn regels voor haatzaaien aan: mensen uitmaken voor abnormaal of mentaal ziek blijft verboden – behalve als het over gender of seksuele oriëntatie gaat. Eerst wordt het normaal om anoniem te schelden achter een scherm. Daarna ligt dezelfde drek op straat. Van online-platforms hoeven we niets te verwachten. Juist daarom is het belangrijk dat we in de echte wereld laten zien dat dit er niet bij hoort.

Dus lieve oud-dorpsgenoten en alle bondgenoten: hoor je op die kringverjaardag, in de kroeg of tijdens een potje voetbal een homofobe opmerking of transhaat, zeg er wat van. Je hoeft geen speech te houden of een grote discussie te starten. ‘Hé, dat vind ik niet oké’ is genoeg. Want als niemand er iets van zegt, creëert het ruimte voor meer haat, laat de groep zien dat dit blijkbaar kan zonder consequenties en, misschien het ergste: wordt het normaal. Bovendien weet je nooit wie er in die kring zit.

Een regenboogpad alleen gaat de redding niet brengen. Jouw woorden wel. En eerlijk, als die kleine Morris stiekem over dat pad was gelopen op weg naar school, dan was dat vast met een blik van afkeer geweest, om niet op te vallen. Maar vanbinnen had dat pad hem geholpen. Met zelfacceptatie.