Gemeenteraad heeft zorgen over tekorten na 2027

De gemeenteraad van Nijkerk heeft donderdag 5 november de programmabegroting besproken.

Veel fracties maken zich zorgen over de financiën. De gemeente heeft nu een gezonde reservepositie. Toch ontstaan er na 2027 structurele tekorten. Het college komt bij de kadernota 2028 met een pakket van keuzes. Daarin staan inkomsten, uitgaven, ambities en risico’s. De raad krijgt dan verschillende mogelijkheden voorgelegd.

Het CDA noemt de begroting beleidsarm, omdat het een verkiezingsjaar is. Na 2027 blijft er een negatief structureel saldo over. Dat is ook zo na de septembercirculaire. Oorzaken zijn volgens het CDA de werking van het gemeentefonds, te weinig compensatie voor lonen en prijzen, en de Wmo en jeugdhulp. Na 2027 zijn scherpe keuzes nodig. Het CDA wil breed kijken naar inkomsten en uitgaven, met oog voor de draagkracht van inwoners.

ChristenUnie-SGP is positief over de aandacht voor problemen bij relaties en echtscheidingen. Ook noemt de partij de aanpak van huiselijk geweld, burenbetrokkenheid, financiële kwetsbaarheid en armoede. De partij wil ondermijning en criminaliteit bestrijden. ChristenUnie-SGP vroeg naar Digitale Boeftoning. Met dit digitale hulpmiddel kunnen agrariërs malafide voorstellen herkennen. De partij wil weten of het onderdeel kan worden van de communicatie van de gemeente. Ook vraagt ChristenUnie-SGP aandacht voor transparantie en een betrouwbare overheid.

De ChristenUnie-SGP noemt de financiële positie nu acceptabel, maar wel onder druk. De kosten stijgen, de gemeente groeit en de uitgaven in het sociaal domein nemen toe. De tekorten in 2027 worden onder meer opgelost met geld uit de algemene reserve. De fractie maakt zich zorgen over de afhankelijkheid van het Rijk. Volgens de fractie zijn scherpe keuzes nodig.

De ChristenUnie-SGP is blij met de ambitie om jaarlijks 250 woningen te bouwen. De fractie steunt de uitvoeringsorganisatie voor agrarische ondernemers. Zij vraagt aandacht voor problemen bij relaties en echtscheidingen, huiselijk geweld en armoede. Ook vroeg de fractie of het college Digitale Boeftoning wil gebruiken. Met dit hulpmiddel herkennen agrariërs malafide voorstellen. De fractie steunt de nieuwe participatieverordening voor meer openheid en vertrouwen. 

De Lokale Partij wil eerst kritisch kijken naar de uitgaven en de efficiëntie van de gemeente. Pas daarna mogen de lasten voor inwoners omhoog, zoals de OZB. Woningbouw blijft volgens de partij een grote opgave. Er moeten vooral betaalbare woningen komen voor starters en senioren.

De partij wil een register van mantelzorgwoningen. Er is nu geen compleet beeld van het aantal en het gebruik ervan. Ook vraagt de Lokale Partij om onderzoek naar een leegstandsheffing. In de gemeente staan 239 woningen langer dan een jaar leeg. Verder vraagt de partij aandacht voor groenonderhoud, schone straten en veilige fietspaden. De Lokale Partij vraagt opnieuw om een bewaakte fietsenstalling in het centrum van Nijkerk.

De VVD wil ook kritisch kijken naar de uitgaven voordat de lasten stijgen. Ambities moeten betaalbaar zijn. Reserves mogen niet structureel worden gebruikt om tekorten te dekken. De VVD wil betaalbare woningen voor starters en senioren. De partij vindt een balans tussen wonen en werken belangrijk. Ook wil de VVD cultuurhistorie, monumenten en landschappen behouden en versterken. Daarbij moet wel ruimte blijven voor ontwikkeling.

Voor Ons wil eerst kijken naar uitgaven en efficiëntie voordat de OZB omhoog gaat. De partij noemde femicide expliciet. In 2025 waren er 127 meldingen van geweld door een partner of ex-partner. In de eerste helft van 2026 waren dat er 45. Voor Ons wil meer dan alleen campagnes.

De partij maakt zich zorgen over de dienstverlening. Slechts 60 procent van de terugbelverzoeken wordt aantoonbaar binnen twee dagen afgehandeld. Voor Ons vraagt aandacht voor transparantie en een betrouwbare overheid. Ook wil de partij goed onderhoud van de openbare ruimte. Scholen, sport, cultuur en de bibliotheek zijn volgens Voor Ons het hart van de gemeenschap. De partij pleit voor een structureel hogere bijdrage aan de bibliotheek. De bibliotheek is genomineerd. Verder maakt Voor Ons zich zorgen over de stijgende tarieven voor begrafenissen.

Pro21 vindt dat ambities betaalbaar moeten zijn. Reserves mogen niet structureel tekorten dekken. De partij vraagt aandacht voor sociale inclusie en toegankelijkheid voor mensen met een beperking. Ook wil Pro21 veiligheid voor jongeren. En steun voor mensen die moeite hebben met lezen, schrijven of digitale vaardigheden.

In de omgevingsvisie moeten klimaatadaptatie, biodiversiteit en inclusie vanzelfsprekend zijn. Duurzaamheid is voor Pro21 een randvoorwaarde. De energietransitie moet eerlijk en betaalbaar zijn voor iedereen. De partij vraagt aandacht voor waterbeheer bij droogte en regen, en voor meer groen. Ook Pro21 pleit voor sterke voorzieningen.

Forum voor Democratie twijfelt of het haalbaar is om 3600 woningen in 2030 aardgasvrij te maken. Het stroomnet zit tot minstens 2033 vol. De partij ziet het aantal agrarische bedrijven afnemen. Zij maakt zich zorgen over de leefbaarheid en de economie van het buitengebied. Forum voor Democratie wil weten wat de opgaven voor minder uitstoot betekenen voor ongeveer 150 bedrijven. De partij kondigde aan de programmabegroting niet te steunen.

Het college erkent de zorgen over de financiën. Over De Wiekslag in Hoevelaken en het voormalige Uretco-terrein lopen nog gesprekken. Het college geeft meer informatie zodra die concreet is. Bij Huize Hoevelaken zijn stappen gezet in de handhaving. Er is een inventarisatie gemaakt en er is gesproken met de eigenaar. De raad hoort meer op belangrijke momenten in het proces.

Een register voor mantelzorgwoningen vindt het college onhandig. Voor deze woningen is geen vergunning nodig. Ook zijn er weinig signalen van misbruik. Wel komt er een overzicht in de BAG-registratie. Dat is de landelijke registratie van adressen en gebouwen.

In Nijkerk staan minder woningen langdurig leeg dan gemiddeld in Nederland. Het college twijfelt of een leegstandsverordening het ambtelijke werk waard is. Het college onderzoekt dit verder in het tweede kwartaal van volgend jaar.

Op het gebied van duurzaamheid noemt het college energiearmoede en het warmteprogramma. Inwoners en ondernemers krijgen steun bij het verduurzamen. Het college erkent dat het volle stroomnet een probleem is. Het servicecentrum en het klantcontactcentrum worden verder verbeterd. Zo kunnen meer vragen direct worden beantwoord. Het college houdt de cijfers in de gaten.

Nijkerk gebruikt Digitale Boeftoning niet actief. Buurgemeenten doen dat wel. Wijkagenten wijzen agrariërs op het hulpmiddel. Sleutelfiguren uit verschillende bevolkingsgroepen worden betrokken via de campagne “Denk Vooruit”. Ook zijn er gesprekken met religieuze gemeenschappen. Het college verwacht hierin meer na de evaluatie van de noodsteunpunten. Het idee van een bewaakte fietsenstalling neemt het college mee in de visie op mobiliteit.

Forum voor Democratie diende een motie in ter steun van de agrarische sector. Het college moest zich volgens de motie actief inzetten voor de belangen van agrariërs. Beleid dat leidt tot gedwongen krimp of uitkoop zou onwenselijk moeten zijn. Agrariërs zouden actief betrokken moeten worden bij het beoordelen van beleid. Ook vroeg de motie aandacht voor rechtszekerheid, eigendomsrechten en bedrijfsopvolging. De raad zou informatie moeten krijgen over de gevolgen van landelijke en provinciale maatregelen.

De wethouder ontraadde de motie. Een deel van de punten wordt al uitgevoerd. Een ander deel is niet uitvoerbaar, zoals inzicht in individuele bedrijven. CDA, ChristenUnie-SGP, Lokale Partij, VVD, Pro-21 en Voor Ons zeiden sympathie te hebben voor de strekking. Toch stemden zij tegen. Volgens hen vroeg de motie om zaken die al gebeuren of niet uitvoerbaar zijn. Of de motie voegde niets wezenlijks toe. Forum voor Democratie schrapte één punt dat niet uitvoerbaar was. De partij handhaafde de motie als uitspraak van steun. De motie kreeg 3 stemmen voor en 24 tegen. Daarmee is de motie verworpen.

De vergadering eindigt met de aanname van de programmabegroting 2027-2030, de afwijzing van de FvD-motie.