H.C.Bot: Stemmen is meer dan één punt aankruisen

De uitslag ligt er. In Nijkerk komt Forum voor Democratie (FvD) binnen met vier zetels.

Net zoveel als Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) en bijna gelijk aan PRO21. En zoals dat tegenwoordig gaat: de socials ontploffen. Verwijten, aannames en vooral veel gevoel. In keurig Nederlands samengevat: “er is niet naar de kiezer geluisterd.”

Dat klinkt stevig. En eerlijk is eerlijk: het voelt voor een deel van de stemmers ook zo. Zeker als “jouw” partij niet aan tafel zit of minder invloed lijkt te krijgen dan gehoopt. Maar politiek is geen rekensom van losse wensen. Het is het vormen van een bestuur dat binnen de wet kan opereren én een meerderheid vertegenwoordigt.

In de gesprekken die volgden, lag er voor FvD een kans. Maar er kwamen twee harde eisen op tafel: een bindende volksraadpleging en geen azc in Hoevelaken en Nijkerkerveen. Klinkt duidelijk. Alleen: de werkelijkheid is weerbarstig. In Nederland is een bindend referendum via de huidige wetgeving simpelweg niet mogelijk. En de spreidingswet – die nog steeds geldt – verplicht gemeenten om een vastgesteld aantal asielzoekers op te vangen. Met andere woorden: beide eisen botsen met bestaande wetgeving.

Dan wordt het ingewikkeld. Want hoe sympathiek of begrijpelijk een wens ook kan zijn, bestuurders moeten zich houden aan de regels van het spel. Partijen die verantwoordelijkheid willen dragen, kunnen niet instappen op afspraken waarvan ze vooraf weten dat ze juridisch niet uitvoerbaar zijn. Dat heeft weinig met onwil te maken, en alles met bestuurlijke realiteit.

En daar schuurt het. Want voor veel kiezers voelt het alsof er tóch iets wordt genegeerd. Maar laten we eerlijk zijn: stemmen is niet hetzelfde als één of twee standpunten uitkiezen die je goed uitkomen. Je stemt op een partij. Op een totaalpakket. Op visie, keuzes, haalbaarheid en bereidheid tot samenwerken. Ook op de punten waar je misschien minder enthousiast over bent.

Daar komt nog iets bij. Een lokale afdeling staat zelden los van de landelijke partij. Ook in Nijkerk straalt Forum voor Democratie uiteindelijk de koers en het gedachtegoed uit van de landelijke beweging. En wie de recente geschiedenis een beetje heeft gevolgd, weet dat die uitstraling – zacht gezegd – niet overal als verbindend of stabiel wordt gezien. Dat speelt mee, bewust of onbewust, in hoe andere partijen naar samenwerking kijken.

Meer dan 86% van de stemmen in Nijkerk ging naar andere partijen dan FvD. Dat is geen waardeoordeel, dat is een feit. Democratie betekent óók dat die meerderheid een rol speelt in hoe een coalitie wordt gevormd. Sterker nog: het zou pas vreemd zijn als dat géén doorslag gaf.

Dus ja, je mag mopperen. Je mag het er niet mee eens zijn. Graag zelfs. Maar laten we het wel eerlijk houden. Democratie is geen menukaart waar je alleen de lekkerste punten van kiest. Het is een totaalpakket — en soms betekent dat dat niet alles wat jij wilt, ook werkelijkheid wordt.