Clingendael: handelsverbod nederzettingen vraagt goede handhaving

27 mei , 14:27 • Nieuws

Onderzoeksinstituut Clingendael publiceerde op 22 mei 2026 een positiepaper over een mogelijk nationaal handelsverbod op producten uit illegale Israëlische nederzettingen.

Het Israëlcentrum komt daarin expliciet naar voren als voorbeeld van frauduleuze etikettering. Dat bleek tijdens een rondetafelgesprek van leden van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken in de Tweede Kamer met juridische experts over handelsverbod illegale nederzettingen.

Israël Producten Centrum als voorbeeld van fraude

Het paper noemt het Israël Producten Centrum in Nijkerk met name. Daar werd onjuist geëtiketteerde wijn verkocht. De wijn was afkomstig uit Israëlische nederzettingen, maar dat stond niet correct op het etiket vermeld. Onderzoeksbureau SOMO deed eerder al uitgebreid onderzoek naar soortgelijke misstanden in Nederlandse supermarkten.

Clingendael stelt dat dit soort fraude ook bij een handelsverbod zal blijven voorkomen. Producenten kunnen de herkomst vervalsen, onjuist vermelden of bewust onduidelijk laten.

Wat zegt het paper verder?

Schrijver Erwin van Veen beschrijft de situatie in de bezette Palestijnse gebieden. De Israëlische bezetting duurt nu bijna 59 jaar. Er zijn ongeveer 140 illegale nederzettingen en 160 buitenposten op de Westelijke Jordaanoever. In Oost-Jeruzalem wonen circa 230.000 Israëlische kolonisten.

Het Internationaal Gerechtshof deed in juli 2024 een uitspraak. Die uitspraak verplicht alle VN-lidstaten om geen economische of handelsbetrekkingen aan te gaan die de bezetting in stand houden. Nederland is als VN-lidstaat aan die uitspraak gebonden.

Hoe werkt handhaving?

Slovenië en Spanje hebben al wetgeving ingevoerd. In die landen moeten importeurs bij alle Israëlische producten de postcode en het plaatsnummer van herkomst vermelden. Overtreding wordt bestraft als smokkel. Clingendael stelt dat Nederland dit voorbeeld kan volgen.

Het paper doet meerdere aanbevelingen voor goede handhaving:

Importeurs moeten in hun contracten garanderen dat producten geen link hebben met nederzettingen.
De douane moet regelmatig steekproeven uitvoeren.
Er moet tijdelijk meer douanecapaciteit komen.
Er moet een meldpunt voor consumenten komen.

Gevolgen van een verbod

Clingendael stelt dat een handelsverbod de Israëlische regering confronteert met economische gevolgen. Volgens het paper is het juridische kader sterk genoeg. Als Nederland het oordeel van het Gerechtshof onvoldoende naleeft, kan het land in de toekomst aansprakelijk worden gesteld.

Een verbod op alleen de invoer van goederen geeft nog maar gedeeltelijk uitvoering aan de uitspraak van het Gerechtshof. Uitbreiding naar diensten en investeringen is volgens Clingendael de volgende stap.

Bron: Position paper in stituur Clingendael, auteur Erwin van Veen